Zonnepanelen bij een warmtepomp en elektrische auto: zo bereken je het juiste aantal

Krijg je een warmtepomp of een elektrische auto, of heb je die al? Dan stijgt je stroomverbruik flink. De vraag is dan niet alleen hoeveel zonnepanelen er op je dak passen, maar hoeveel zonnepanelen je nodig hebt. Dat is lastiger dan het lijkt: een warmtepomp draait vooral in de winter en een auto laadt vaak ’s avonds, terwijl je panelen het meest opwekken op zomerse middagen.

In dit artikel lees je wat een huishouden gemiddeld verbruikt, wat er met een warmtepomp of auto bijkomt en waarom je het aantal panelen niet zomaar uit je jaarverbruik kunt afleiden.

Wat is het gemiddelde stroomverbruik van een huishouden?

Weet je je jaarverbruik niet precies? Kijk dan op je jaarafrekening of in de app van je energieleverancier. Heb je dat getal niet bij de hand, dan kun je uitgaan van een schatting. Solarscan gebruikt deze waarden voor het basisverbruik, dus zonder warmtepomp en elektrische auto:

Het type woning maakt ook uit. Voor een vrijstaand huis tellen we 15% erbij, voor een tussenwoning 5% eraf en voor een appartement 15% eraf. Een gemiddeld stroomverbruik voor 2 personen in een vrijstaand huis komt dan uit op zo’n 2.800 kWh per jaar.

Hoeveel kWh verbruikt een warmtepomp?

Het energieverbruik van een warmtepomp hangt vooral af van het soort warmtepomp en de grootte van je huis.

Belangrijker dan het jaartotaal is wanneer een warmtepomp die stroom gebruikt. Hoe kouder het buiten is, hoe harder hij werkt. In december en januari verbruikt hij veel, in juli bijna niets. Daar komen we zo op terug.

Hoeveel stroom gebruikt een elektrische auto?

Rijd je ongeveer 12.000 kilometer per jaar, dan verbruikt een elektrische auto zo’n 2.400 kWh. We rekenen dan met 0,2 kWh per kilometer. Rijd je meer of minder, dan schaal je dat getal mee.

Dat tikt snel aan. Een gezin van drie personen verbruikt zonder extra’s zo’n 2.700 kWh. Met een volledige warmtepomp wordt dat 5.200 kWh en met een elektrische auto erbij 7.600 kWh. Dat is bijna drie keer zoveel.

Hoeveel zonnepanelen heb ik nodig voor een warmtepomp of auto?

Je zou denken dat je bij drie keer zoveel verbruik ook drie keer zoveel panelen nodig hebt. Zo werkt het niet, en al helemaal niet nu salderen in 2027 stopt. Een paneel loont vooral als je de stroom zelf gebruikt op het moment dat hij wordt opgewekt. Stroom die je teruglevert, levert straks weinig meer op.

Solarscan rekent daarom een heel jaar uur voor uur door: wanneer je panelen stroom opwekken en wanneer jij die gebruikt. Een kWh die je zelf gebruikt, telt mee voor ongeveer € 0,27, een kWh die je teruglevert voor ongeveer € 0,02. Een extra paneel komt in het advies als het zichzelf binnen 12 jaar terugverdient. Voor een gezin van drie personen in een huis van 120 m² komt dat zo uit:

Indicatief. Panelen van 450 Wp, zonder schaduw, in het midden van het land.

Twee dingen vallen op. De warmtepomp maakt het advies groter, maar minder dan je verbruik. En de elektrische auto verandert het advies nauwelijks als je ’s avonds laadt. De auto staat dan aan de lader als de zon al onder is.

Op een oost-westdak passen bij een hoog verbruik juist meer panelen in het advies. Zulke panelen wekken ’s ochtends en aan het eind van de middag op, en dan gebruik je ook meer stroom.

Het seizoensprobleem: de warmtepomp draait in december, de panelen in juni

Hier gaat het vaak mis. Panelen wekken in de zomer veel meer stroom op dan in de winter, en een warmtepomp doet precies het omgekeerde. De grafiek laat dat zien voor het gezin met een volledige warmtepomp en een elektrische auto, met 9 panelen op een zuiddak.

In juni wekken de panelen 662 kWh op, terwijl het huishouden 441 kWh verbruikt. In december is het andersom: 76 kWh opwek tegenover 817 kWh verbruik. In de winter koop je dus vrijwel al je stroom in, hoeveel panelen je ook neemt.

Hoeveel je panelen in de winter opleveren, hangt ook af van de schaduw op je dak. De zon staat dan laag, dus een boom of het huis van de buren kan je panelen in december veel langer in de schaduw zetten dan in juni. Lees daarover meer in schaduw op zonnepanelen.

Auto opladen met zonnepanelen: overdag of slim laden

Bij de elektrische auto heb je zelf veel invloed. Laad je overdag, op het moment dat je panelen stroom opwekken, dan gebruik je veel meer van je eigen zonnestroom.

We hebben het nagerekend voor het gezin van drie met een elektrische auto, zonder warmtepomp. Daarbij gingen we ervan uit dat de auto elke dag tussen 10 en 16 uur thuis staat en dan laadt:

Indicatief.

Overdag laden verdubbelt dus ongeveer hoeveel stroom je zelf gebruikt. Dan lonen er ook meer panelen. Dat werkt natuurlijk alleen als de auto overdag thuis staat, bijvoorbeeld als je thuiswerkt of in het weekend. Met een slimme laadpaal stel je in dat hij vooral laadt als er zonnestroom over is.

Solarscan rekent in het advies met laden op werkdagen tussen 18 en 23 uur. Dat is voor de meeste mensen het eerlijkste uitgangspunt. Laad je vaak overdag, dan valt het advies voor jou dus eerder iets te laag uit dan te hoog.

Een thuisbatterij kan de stroom van overdag ook bewaren voor de avond. Of dat loont, lees je in is een thuisbatterij rendabel na het salderen?

Kun je zelfvoorzienend zijn met zonnepanelen?

Hoeveel zonnepanelen heb je nodig om zelfvoorzienend te zijn? Het eerlijke antwoord: per jaar kan het, per maand niet.

Een paneel van 450 Wp op een zuiddak levert in het midden van het land zo’n 470 kWh per jaar op (indicatief, zonder schaduw). Voor 7.600 kWh heb je dan ongeveer 16 panelen nodig. Op papier wek je dan net zoveel op als je verbruikt.

Maar de grafiek hierboven laat zien dat die som per maand niet klopt. In de zomer heb je veel te veel stroom en in de winter veel te weinig. Ook binnen een dag loopt het uit elkaar: ’s nachts en ’s avonds wekken je panelen niets op. Met de 9 panelen uit het voorbeeld gebruikt het gezin ongeveer 1.550 kWh direct zelf. Dat is zo’n 20% van het verbruik. In juni, de beste maand, wordt van de 662 kWh opwek maar 147 kWh direct zelf gebruikt. De rest gaat het net op.

Met de salderingsregeling maakte dat weinig uit, omdat je teruggeleverde stroom kon wegstrepen tegen je verbruik in de winter. Na 2027 kan dat niet meer. Daarom is het juiste aantal panelen voor een warmtepomp en elektrische auto vaak kleiner dan het aantal dat je volgens het jaartotaal nodig zou hebben.

Zo bereken je het voor jouw huis

De tabellen hierboven gaan uit van een dak zonder schaduw. In het echt maakt het veel uit hoe je dak ligt, hoe steil het is en waar de schaduw valt. Daarom kun je het beter voor je eigen huis uitrekenen:

1. Vul je adres in en ga zonnepanelen legplan maken. Solarscan bouwt je huis en de omgeving in 3D na en rekent de opbrengst per paneel uit, met de schaduw van bomen en buren.
2. Vul je verbruik in, of laat het schatten op basis van het aantal personen. Geef aan of je een warmtepomp of elektrische auto hebt, of verwacht binnen 3 jaar. Die telt dan al mee.
3. Je ziet per aantal panelen hoeveel stroom je zelf gebruikt en hoeveel je teruglevert, met het advies welk aantal bij jouw verbruik past.

Het legplan, de schaduw en de opbrengst per maand zijn gratis. Het verbruiksadvies, met warmtepomp, auto en thuisbatterij, hoort bij een project. Dat kost eenmalig € 5, of is gratis als je gemeente meedoet. Wil je eerst een idee voor jouw verbruik? Bereken hoeveel zonnepanelen je nodig hebt met de voorbeeldtabel.